Σε μια περίοδο αυξημένης νευρικότητας στις ενεργειακές αγορές, με το φυσικό αέριο να επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης, η βασική γραμμή όπως αποτυπώνεται στις συζητήσεις κυβερνητικών παραγόντων κινείται σε τρεις άξονες:
Πρώτον, ότι η σημερινή αναταραχή είναι υπαρκτή αλλά προς το παρόν διαχειρίσιμη· δεύτερον, ότι η συγκυρία διαφέρει ουσιωδώς από την κρίση του 2022, όταν ολόκληρη η Ευρώπη φοβόταν πραγματική έλλειψη φυσικού αερίου· και τρίτον, ότι οι λύσεις που θα αναζητηθούν πλέον σε επίπεδο ηγετών στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής στις 19 Μαρτίου δεν θα αφορούν μόνο μέτρα έκτακτης ανάγκης, αλλά θα συνδέονται με τη συνολική αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS), τα πακέτο για τα δίκτυα και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Γιατί η αγορά δεν είναι σε σοκ
Το κεντρικό μήνυμα είναι ότι, παρά το απότομο ανοδικό ξέσπασμα στις τιμές του φυσικού αερίου, δεν διαμορφώνονται αυτή τη στιγμή συνθήκες ακραίου ανταγωνισμού για φορτία LNG ούτε εικόνα πανικού από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η εκτίμηση που παρουσιάστηκε είναι ότι σε επίπεδα 50 έως 60 ευρώ/MWh στο TTF , η αγορά δυσκολεύεται να στηρίξει μόνιμα τόσο υψηλές τιμές. Με απλά λόγια, η θέση που διατυπώνεται είναι ότι το διεθνές σύστημα κατανάλωσης δεν απορροφά αδιαμαρτύρητα φυσικό αέριο σε αυτές τις τιμές: κάπου ενεργοποιούνται υποκαταστάσεις, περιορισμός κατανάλωσης ή στροφή σε άλλες πηγές ενέργειας.
Στο ίδιο πνεύμα, αποδομείται ως υπερβολικό το αφήγημα περί άγριου διαγκωνισμού Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία. Η παραδοχή είναι ότι υπάρχει ανταγωνισμός, αλλά όχι στο επίπεδο εκείνο που να παραπέμπει σε κατάσταση γενικευμένου συναγερμού. Κατά την κυβερνητική ανάγνωση, αν πράγματι η Ευρώπη φοβόταν νέο σενάριο επάρκειας όπως το 2022, θα είχε ήδη εμφανιστεί επιθετικά στην αγορά, με κράτη και εταιρείες να αγοράζουν «όσο όσο» για να κλειδώσουν ποσότητες και να γεμίσουν τις αποθήκες. Αυτό, σύμφωνα με όσα αναφέρουν καλή ενημερωμένες πηγές δεν συμβαίνει ακόμη.
Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με το 2022
Αυτή η αποσύνδεση από το «ψυχολογικό κλίμα» του 2022 είναι ίσως και η σημαντικότερη πολιτική παρατήρηση της εξέλιξης του πολέμου. Τότε, η μεγάλη ευρωπαϊκή αγωνία δεν ήταν μόνο το κόστος αλλά και η διαθεσιμότητα του καυσίμου λένε κυβερνητικά στελέχη. Μεγάλες οικονομίες, με πρώτη τη Γερμανία, φοβούνταν ότι αν χαθεί ο ρωσικός όγκος αερίου δεν θα υπάρχει άμεση εναλλακτική. Γι’ αυτό και μπήκαν στο τραπέζι διάφορα εργαλεία: υποχρεωτικοί στόχοι αποθήκευσης, έκτακτες παρεμβάσεις στη ζήτηση, μηχανισμοί ανάκτησης υπερεσόδων, πλαφόν στο φυσικό αέριο (το οποίο επανέφερε χθες στην συζήτηση η Πρόεδρος της ΕΕ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν), fuel pass στα καύσιμα και επιδοτήσεις. Σήμερα, η εικόνα που θέλει να περάσει η κυβέρνηση είναι διαφορετική: η αγορά είναι σφιχτή, αλλά δεν υπάρχει ο ίδιος φόβος ενεργειακής ανεπάρκειας. Άρα και η εργαλειοθήκη του 2022 δεν μπορεί να μεταφερθεί μηχανικά στο 2026. Υπάρχουν μέτρα που μπορούν να ανασυρθούν από την της προηγούμενη ενεργειακή κρίση σε περίοδο έκτακτων συνθηκών και άλλα που η “γνώση” και η ωριμότητα αποσύρουν από το κάδρο χωρίς να κατονομάζονται πλην του λιγνίτη.
www.protothema.gr
